65 yıllık göç hikâyesine Alman karikatüristlerin gözünden bakış
Prof. Dr. Murat Erdoğan, Almanya’ya Türk işgücü göçünün 65. yılı kapsamında hazırladığı karikatür sergisinde, binlerce eser arasından 65 karikatür seçti. Erdoğan, çalışmanın amacını, “Bu 65 yılı biraz Almanların gözünden görelim dedik” sözleriyle anlattı.
Mustafa Ekşi
BERLİN –Almanya’ya Türk işgücü göçünün 65. yılı kapsamında düzenlenen etkinlikte, göç ve entegrasyon tartışmaları bu kez karikatürlerin diliyle ele alındı. Göç araştırmaları alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Murat Erdoğan, Medya.Berlin’e yaptığı açıklamada serginin hazırlanma sürecini ve çalışmanın arkasındaki yaklaşımı anlattı.
Erdoğan, benzer bir projeyi Türk göçünün 50. yılı dolayısıyla da hazırladığını ve o dönemde serginin Berlin, Türkiye ve Avrupa’nın farklı noktaları dahil yaklaşık 20 yerde gösterildiğini söyledi.
Yeni çalışma için binlerce karikatürü incelediğini belirten Erdoğan, 65. yıl dolayısıyla 65 karikatür seçtiğini ifade etti.
“Sosyal karşılaşmaları öne çıkarmak istedik”
Serginin ağırlıklı olarak Türklerle Almanlar arasındaki toplumsal karşılaşmalara odaklandığını belirten Erdoğan, siyasi tartışmalardan ziyade günlük yaşam, göç ve birlikte yaşama ilişkin çizgileri ön plana çıkarmaya çalıştıklarını söyledi.
Erdoğan, Alman karikatüristlerin çalışmalarına ilişkin gözlemini şöyle aktardı:
“Alman karikatüristlerinin çok büyük bölümü yabancılara daha sempatik yaklaşan insanlar. Çizdiklerinde daha çok Alman toplumunu ve Alman hükümetini eleştiren unsurlar görüyoruz.”
Serginin temel fikrini ise şu sözlerle özetledi:
“Bu 65 yılı biraz Almanların gözünden görelim dedik. Biz onları eleştirsek başka bir şey; onların kendi kendilerini nerelerde eleştirdiklerini görmek önemliydi.”
İslam, entegrasyon, Sarrazin ve “Stadtbild”
Erdoğan’ın aktardığına göre sergide Almanya’nın son yıllarda göç tartışmalarına damga vuran birçok konu karikatürler üzerinden ele alınıyor.
İslam ve Alman toplumunun ilişkisi, entegrasyon tartışmaları, Thilo Sarrazin etrafında geçmişte yaşanan polemikler ve son dönemde kamuoyunda yeniden gündeme gelen “Stadtbild” tartışması bunlar arasında yer alıyor.
Erdoğan, çalışmanın temel sorusunun “Alman karikatüristler Türkleri nasıl görüyor ve değerlendiriyor?” olduğunu belirtti.
Sergi Türkiye’ye de gidecek
Ankara merkezli düşünce kuruluşu TEPAV’da göç çalışmaları alanında görev yaptığını belirten Erdoğan, serginin Türkiye’de de gösterilmesinin planlandığını söyledi.
Üniversitelerin de serginin sonraki durakları arasında olabileceğini belirten Erdoğan, göç ve karikatür ilişkisini akademik bir araştırma alanı olarak sürdürdüğünü ifade etti.
“Türk toplumu da çeşitleniyor”
Berlin’deki Türk toplumunun sergiye yaklaşımını da değerlendiren Erdoğan, önceki sergilerin yoğun ilgi gördüğünü, mevcut etkinliğe de katılım olduğunu söyledi.
Bununla birlikte bu tür kültürel ve akademik etkinliklerin toplumun tamamına aynı ölçüde hitap etmesinin beklenemeyeceğini vurgulayan Erdoğan, Türk toplumunun Almanya’da giderek daha fazla çeşitlendiğine dikkat çekti.
Erdoğan, “Türk toplumu da çeşitleniyor. Kendi içinde çok iyi akademisyenler, kendisini çok iyi geliştiren insanlar var” diyerek serginin özellikle kanaat önderleri ve konuyla ilgilenen çevrelerde tartışma yaratmasını hedeflediklerini söyledi.
Sergi, 65 yıllık göç tarihini yalnızca Türkiye’den Almanya’ya gelenlerin deneyimleri üzerinden değil, Alman toplumunun kendi içindeki tartışmalarını ve özeleştirisini karikatürler aracılığıyla görünür kılmayı amaçlıyor.
