Mete Ekşi anmasında ırkçılığa karşı açık çağrı

Çınar: “Anma, sonuç doğurmalı”

Mete Ekşi’nin anısına düzenlenen törende anıt önünde konuşan Melike Çınar, 1991’de yaşanan saldırının ırkçı niteliğinin açıkça tanınması gerektiğini söyledi. Mete Ekşi’nin ölümünün kimi anlatımlarda “farklı kökenlerden gençler arasındaki bir anlaşmazlık” olarak aktarılmasına itiraz eden Çınar, olay öncesinde ırkçı hakaret ve provokasyonlar yaşandığını belirtti.

Saldırının, göçmen kökenli insanların hakaretlere, tehditlere ve saldırılara maruz kaldığı; ırkçı şiddetin çoğu zaman görmezden gelindiği veya hafife alındığı bir toplumsal ortamda gerçekleştiğini ifade eden Çınar, dönemin mahkemesinde ırkçı saikin kabul edilmemesinin de bu tarihin bir parçası olduğunu kaydetti.

“Irkçı şiddetin bir tartışmaya, insan düşmanlığının bir yanlış anlamaya dönüştürülmesinden yorulduk” diyen Çınar, mağdurların ve ailelerin yaşadıklarının ciddiye alınması gerektiğini vurguladı.

Zwickau’da NSU kurbanları için düzenlenen anmaya da değinen Çınar; cinayetlerin yanı sıra yıllarca süren ihmale, kurumların başarısızlığına ve yakınlarını kaybeden ailelerin şüpheli konumuna düşürülmesine dikkat çekti. Mete Ekşi’nin ölümünden 35, NSU’nun kendini açığa çıkarmasından 15 yıl sonra toplumun ne öğrendiğinin sorgulanması gerektiğini söyledi.

Irkçı anlatıların normalleştirilmesi ve aşırı sağcı görüşlerin kamusal tartışmalarda daha fazla yer bulmasının tehlikelerine işaret eden Çınar, anmanın yalnızca geçmişi hatırlamakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. “Anma bir rutine dönüşmemeli. Siyasette, kurumlarda, okullarda ve hepimizin yaşamında sonuç doğurmalı” mesajını verdi.

Türk Veliler Birliği adına toplumsal sorumluluk taşıdıklarını söyleyen Çınar, çocukların farklı bir dil konuştukları, farklı bir ad taşıdıkları ya da farklı göründükleri için korku duymadan büyüyebilecekleri bir toplum istediklerini ifade etti. Konuşmasını, “Irkçılığı hafife almayacağız, şiddeti göreceli hâle getirmeyeceğiz ve yaşananları adlandırmaktan vazgeçmeyeceğiz” sözleriyle tamamladı.

Mine Ekşi: “Önce konuşmayı dene”

Rathaus Charlottenburg’da düzenlenen ödül töreninde Mete Ekşi’nin kardeşi Mine Ekşi de konuştu. Ailesine 35 yıldır gösterilen destek için teşekkür eden Ekşi, ağabeyinin ırkçı saldırıda hayatını kaybetmesinin aileyi derinden sarstığını, onun anısının yaşatılmasının kendilerine yeniden güç verdiğini söyledi.

Mine Ekşi, çocukluklarından bir anısını paylaşarak ilkokul beşinci sınıftayken okulda bir öğrenciyle yaşadığı anlaşmazlığı ağabeyine anlattığını belirtti. Kendisinden dokuz yaş büyük olan Mete’nin, “Kavga başlatma. Önce diğerleriyle konuşmayı dene” dediğini aktardı.

Ağabeyini hayatta önce konuşmayı seçen, güçlü ve barışçıl bir insan olarak hatırladığını söyleyen Ekşi, “Bu sözleri bugün de bana eşlik ediyor” dedi. Anmanın başkalarına da ırkçılıkla mücadelede cesaret verdiğini belirterek, benzer saldırılarda yakınlarını kaybeden ailelerin de güç bulmasını diledi. “Birlikte, ırkçılığa karşı durma cesaretini güçlendirebiliriz” diyen Mine Ekşi, katılımcılara teşekkür etti.

Schmitt-Schmelz: “Nefrete karşı işaret koymak önemli”

Charlottenburg-Wilmersdorf Belediye Meclis Üyesi Heike Schmitt-Schmelz, ödül törenindeki konuşmasında Mete Ekşi’nin ölümünün ailesi ve yakınları için büyük bir kayıp olduğunu söyledi. Şiddet ve acı karşısında nefrete kapılmak yerine dayanışma ve umut için çalışmanın önemine dikkat çekti.

Schmitt-Schmelz, Mete-Ekşi-Fonds’un, GEW’nin, Türk Veliler Birliği’nin ve ailenin yıllardır sürdürdüğü çalışmaların ayrımcılık, dışlanma ve nefrete karşı güçlü bir mesaj taşıdığını belirtti. Okulda, toplumsal yaşamda, toplu taşımada ve siyasette dilin sertleştiğini ifade ederek buna karşı ortak bir duruş çağrısı yaptı.

Laudatio’da gençlerin projeleri öne çıktı

Ödül törenindeki laudatio konuşmasında Mete Ekşi’nin 19 yaşında hayatını kaybettiği hatırlatıldı; ırkçılığın yalnızca saldırganların eylemlerinde değil, mağdurların deneyimlerinin küçümsenmesinde ve ırkçı saiklerin görülmemesinde de kendini gösterdiği vurgulandı. Hoyerswerda, Rostock-Lichtenhagen, Mölln ve Solingen saldırılarının yanı sıra NSU cinayetleri, Halle ve Hanau anılarak “Bir daha asla” sözünün bugünde de karşılık bulması gerektiği belirtildi.

Reinickendorf Gençlik Festivali’nin “HEATWAVE – Hoşgörüsüzlüğe Karşı Ses” projesi, gençlerin müzik ve buluşmalar yoluyla ırkçılık ile ayrımcılığa karşı yürüttüğü çalışma olarak tanıtıldı. Gençlerin festivalin konseptini ve programını hazırladığı, sanatçıları belirlediği ve organizasyon sorumluluğunu üstlendiği aktarıldı. Her yıl yaklaşık 4 bin 500 kişinin katıldığı festivalin ücretsiz düzenlendiği ve “No Hate. Just Vibes” sloganını taşıdığı belirtildi.

Diğer ödüllü proje “Das zauberhafte Zug Café”, 12 yaşındaki Jelle’nin kahve ve pastaları küçük bir bahçe treniyle masaya taşıma fikrinden doğdu. Proje, farklı yaşlardan ve yaşam çevrelerinden insanları bir araya getirmeyi amaçlıyor. Jelle’nin ablası Edda ve ailesinin desteğiyle etkinlikleri planladığı, tren yolunu kurduğu ve organizasyonda görev aldığı kaydedildi. Mart ayından bu yana dokuz kez düzenlenen buluşmalara yaklaşık 300 kişi katıldı.

Laudatio’da iki projenin de insanları bir araya getirdiği ve önyargılara karşı ortak yaşam alanları oluşturduğu vurgulandı. Gençlerin çabalarının kalıcı biçimde desteklenmesi için gençlik merkezleri, okullar, kültür çalışmaları ve sosyal projelere kaynak ayrılması gerektiği ifade edildi.

Ödüller sahiplerini buldu

2026 Mete-Ekşi Ödülü, “HEATWAVE – Hoşgörüsüzlüğe Karşı Ses” projesi ile “Das zauberhafte Zug Café” projesine verildi. Ödülleri, geçen yılın kazananı olan May-Ayim-Schule öğrencilerinin “Laut.Mut.May” projesi temsilcileri takdim etti.

Afiş yarışmasının 2026 kazananı, Ernst-Litfaß-Schule öğrencisi Anna Botousi oldu. Programda Azad Tekin saz ve türküleriyle, Global Origins ise müzik performansıyla yer aldı. Tören, ortak fotoğraf ve katılımcıların bir araya geldiği buluşmayla sona erdi.


Türkiye’nin Berlin Başkonsolosluğunda Konsolos / Başkonsolos Yardımcısı Nağı Tayru, Mete Ekşi’nin anıtı önündeki anma törenine katıldı.
Barbara John, Mete Ekşi’nin kardeşi Mine Ekşi’yi anma programında yalnız bırakmadı. İkili, Mete-Ekşi-Preis töreninde bir araya geldi.