Bahçeli’den “çerçeve yasa”ya ilk imza: Teklifin kapsamı ve kritik ayrıntıları

Adan: Başarının mimarı Bahçeli

MHP’li TBMM Başkanvekili Celal Adan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kanun teklifini Devlet Bahçeli’nin öncülüğünde imzaladıklarını belirtti.

Adan’ın açıklaması şöyle:

“Çerçeve yasa teklifini, başarının mimarı olan Liderimiz Devlet Bahçeli Bey öncülüğünde imzaladık. ‘Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi’ yasasının ardında liderimizin sarsılmayan cesareti, yanılmayan feraseti vardır. Bütün Türkiye için hayırlı olsun.”

Açıklamanın Celal Adan’ın doğrulanmış sosyal medya hesabından yapıldığı görülüyor. Dolayısıyla söz konusu ifade doğrudan Adan’a ait. Celal Adan’ın açıklaması


İlgili Arşiv Haber
Kürt sorununda çözüm için Öcalan’a yapılan çağrı

⁠

Teklife ilk imzayı Devlet Bahçeli attı

Teklif, 4 Ağustos 2026’da TBMM’de milletvekillerinin imzasına açıldı. İlk imzanın MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli tarafından atıldığı bildirildi.

MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, AK Parti Grup Başkanlığına giderek şu isimlerin imzalarını teslim etti:

• MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli
• MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız
• TBMM Başkanvekili Celal Adan
• MHP Grup Başkanvekili Filiz Kılıç
• MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un da daha sonra teklifi imzaladığı açıklandı. TRT Haber⁠, A Haber⁠

Burada hukuki açıdan önemli bir ayrıntı bulunuyor: Bahçeli, Adan ve Kurtulmuş, yönetsel veya siyasi sıfatları nedeniyle değil, milletvekili sıfatlarıyla teklife imza atıyor. Anayasa’ya göre kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine ait.

AK Parti milletvekillerine “eksiksiz imza” talimatı

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler imzasıyla milletvekillerine gönderildiği bildirilen yazıda, teklifin bütün AK Parti milletvekillerince imzalanması istendi.

Duyuruda imza işlemlerinin 4 Ağustos Salı günü saat 17.00’ye kadar tamamlanması talep edildi. Bu gelişme, teklifin bir AK Parti–MHP ortak düzenlemesi olarak Meclise sunulacağını gösteriyor.

DEM Parti’nin de teklife siyasi destek vermesi bekleniyor. Ancak 4 Ağustos gecesi itibarıyla DEM Parti eş genel başkanlarının veya milletvekillerinin teklife resmen imza attığını doğrulayan TBMM kaydı henüz yayımlanmış değil. Bu nedenle “üç partinin ortak teklifi” ifadesini kullanmak için resmî imza listesini beklemek gerekiyor.

Teklif kaç maddeden oluşuyor?

İktidara yakın kaynaklar düzenlemenin 12 maddeden, bazı haber kaynakları ise 12–15 maddeden oluştuğunu bildiriyor.

Bu farklılık, teklifin resmî metninin henüz TBMM’ye sunulmamış ve yayımlanmamış olmasından kaynaklanıyor. Kesin madde sayısı ancak teklifin:

1. TBMM Başkanlığına sunulması,
2. esas numarası alması,
3. gerekçesi ve imza cetveliyle yayımlanması

sonrasında doğrulanabilecek.

Bu aşamada “12 maddelik teklif” ifadesi kesinleşmiş bilgi değil, basına yansıyan bilgidir.

Düzenlemenin temel amacı ne?

Teklifin temel amacı, PKK’nın fesih ve silah bırakma kararlarının ardından ortaya çıkacak hukuki durumun düzenlenmesi olarak açıklanıyor.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre kanunun üç temel hedefi bulunuyor:

• PKK’nın örgütsel varlığının sona erdiğinin resmen tespit edilmesi,
• Silah bırakan örgüt mensupları hakkında uygulanacak hukuki usullerin belirlenmesi,
• Sürecin devlet kurumları ve TBMM tarafından izlenmesi.

Teklifin “müstakil ve geçici” bir kanun olarak hazırlanması bekleniyor. Müstakil kanun, farklı kanunlarda birbirinden bağımsız değişiklikler yapan “torba yasa” yerine belirli bir konuya özgülenmiş düzenleme anlamına geliyor.

Kimlerin yararlanması bekleniyor?

Resmî metin henüz yayımlanmadığı için kapsam kesinleşmiş değil. Ancak farklı kaynakların ortaklaştığı bilgilere göre yasa yalnızca fesih ve silah bırakma sürecine katılan PKK/KCK mensuplarına uygulanacak.

İlgili Arşiv Haber
Bahçeli, Öcalan’a “PKK’yı tasfiye et” çağrısı yaparken, “Öcalan” mitingi nedeniyle 269 gözaltı

Muhtemel ayrımın şu şekilde yapılacağı belirtiliyor:

Türk Basınına yansıyan bilgilere göre, hakkında ağır suç isnadı bulunmayan örgüt mensuplarının etkin pişmanlık veya cezasızlık hükümleri kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor. Soruşturması devam eden kişiler için özel soruşturma ve kovuşturma usullerinin uygulanabileceği, cezaevindeki hükümlüler hakkında ise aldıkları cezanın niteliğine göre kademeli erteleme veya tahliye incelemesi yapılabileceği belirtiliyor.

Silah bırakan ancak başka suçlara karışmış kişiler bakımından her dosyanın suçun niteliğine göre ayrı değerlendirilmesi bekleniyor. Örgütün üst düzey yöneticileri, adam öldürme ve sivillere yönelik saldırı gibi ağır suçları işleyenler ile ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerinin ise düzenleme kapsamı dışında tutulacağı ifade ediliyor.

Ancak kanun teklifinin resmî metni yayımlanmadan bu bilgilerin kesinleşmiş hükümler değil, basına yansıyan muhtemel düzenlemeler olduğu unutulmamalı.

Genel af mı geliyor?

Mevcut açıklamalara göre teklif bir genel af düzenlemesi olarak tanımlanmıyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, düzenlemenin genel af veya kişiye özel af içermeyeceğini, geçici ve müstakil bir kanun olacağını söyledi. Kurtulmuş’a göre kanunun uygulanabilmesi için örgütün:

• Silahlarını bıraktığının,
• Örgütsel yapısını sona erdirdiğinin,
• Yeniden silahlı faaliyete dönmeyeceğinin

yetkili bir mekanizma tarafından tespit ve teyit edilmesi gerekiyor. A Haber⁠

Ancak bir düzenlemenin adında “af” kelimesinin bulunmaması, hukuki sonuçlarının af niteliği taşımayacağı anlamına gelmez. Soruşturmanın sona erdirilmesi, mahkûmiyetin ortadan kaldırılması veya cezaların topluca ertelenmesi gibi hükümler bulunursa düzenlemenin fiilî sonuçları ayrıca hukukçular tarafından tartışılacaktır.

Öcalan için özel bir düzenleme var mı?

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre teklifte Abdullah Öcalan’a yönelik özel bir statü veya doğrudan “umut hakkı” düzenlemesi bulunmuyor.

Öcalan’ın mevcut ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü statüsünün korunması bekleniyor. Örgütün üst düzey yöneticileri ile ağırlaştırılmış müebbet cezası alan kişilerin kapsam dışında bırakılması ihtimali öne çıkıyor.

Bu nedenle “Öcalan serbest bırakılıyor” veya “Öcalan’a ev hapsi geliyor” şeklindeki iddiaları doğrulayan herhangi bir resmî metin bulunmuyor.

Bununla birlikte DEM Parti, Öcalan’ın çalışma ve iletişim koşullarının genişletilmesini ve sürecin yürütülmesinde rol almasını talep ediyor. Bu, DEM Parti’nin siyasi talebi; teklifin kesinleşmiş hükmü değil.

İzleme kurulları kurulacak mı?

Basına yansıyan taslak bilgilerinde iki ayrı izleme mekanizmasından söz ediliyor:

• Silah bırakma ve fesih sürecini sahada izleyecek idari veya teknik kurul,
• TBMM bünyesinde süreci takip edecek parlamenter kurul.

Kurulların belirli aralıklarla, bazı haberlere göre altı ayda bir TBMM’yi bilgilendirmesi öngörülüyor. Ancak kurulun üyeleri, karar yetkisi, raporlarının bağlayıcılığı ve güvenlik kurumlarıyla ilişkisi resmî metin yayımlanmadan bilinmiyor. TV100⁠

Sürecin Meclis ayağı

Teklifin arka planında, TBMM bünyesinde kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu bulunuyor.

Komisyonun resmî görevleri arasında:

• Terörün Türkiye’nin gündeminden tamamen çıkarılması,
• Toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi,
• Millî birlik ve kardeşliğin pekiştirilmesi,
• Demokrasi ve hukuk devleti alanında ihtiyaç duyulan kanuni düzenlemelerin belirlenmesi

yer aldı.

Komisyon raporu 18 Şubat 2026’da kabul edildi. Çerçeve yasa teklifinin, bu rapor doğrultusunda hazırlanan ilk temel düzenleme olduğu belirtiliyor

Arşiv Video
PKK lideri Abdullah Öcalan’ın hazırladığı mektup İstanbul’da kamuoyuyla paylaşıldı

Yasama takvimi

Açıklanan takvimin şu şekilde işlemesi bekleniyor:

• 4 Ağustos 2026: Milletvekillerinin imzalarının toplanması
• 5 Ağustos 2026: Teklifin TBMM Başkanlığına sunulması
• 7 Ağustos 2026: Adalet Komisyonunda görüşülmesi beklentisi
• Ardından: TBMM Genel Kurulu görüşmeleri
• Hedef: Meclis tatile girmeden düzenlemenin yasalaştırılması

Teklifin hızlandırılmış takvimle hafta sonuna kadar kabul edilmek istendiği bildiriliyor. Bununla birlikte TBMM’nin 4–6 Ağustos tarihli yayımlanmış Genel Kurul gündeminde henüz bu teklif yer almıyor. Teklif ancak Başkanlığa sunulup komisyona havale edildikten sonra resmî yasama belgesi niteliği kazanacak. TBMM Genel Kurul Gündemi⁠

DEM Parti ne istiyor?

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, düzenlemeyi şiddetten siyasete ve hukuk zeminine geçişin ilk adımı olarak değerlendirdi.

Partinin talepleri arasında şunlar bulunuyor:

• Düzenlemenin mümkün olduğunca kapsayıcı olması,
• Örgüt mensupları arasında dar ve dışlayıcı kategoriler oluşturulmaması,
• TBMM bünyesinde “Barış İzleme Kurulu” kurulması,
• Öcalan’ın iletişim ve çalışma şartlarının değiştirilmesi,
• Sonbaharda demokratikleşme düzenlemelerine devam edilmesi.

Bunlar teklifin kesin maddeleri değil, DEM Parti’nin teklife ilişkin siyasi beklentileridir.⁠

Adan’ın açıklamasının siyasi anlamı

Celal Adan’ın “başarının mimarı” ifadesi, MHP’nin sürecin siyasi sahipliğini Devlet Bahçeli’ye verdiğini gösteriyor. Süreç, Bahçeli’nin 1 Ekim 2024’te DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşması ve 22 Ekim’de Öcalan’a yönelik çağrısıyla başlamıştı.

Bu açıdan Adan’ın açıklaması üç siyasi mesaj taşıyor:

1. MHP, düzenlemeyi AK Parti’nin hazırladığı teknik bir teklif olarak değil, Bahçeli’nin başlattığı stratejik sürecin sonucu olarak görüyor.
2. Bahçeli’nin teklifin ilk imzacısı olması, MHP tabanında oluşabilecek itirazlara karşı siyasi sorumluluğu doğrudan üstlendiğini gösteriyor.
3. “Cesaret” ve “feraset” vurgusu, düzenlemenin taviz veya pazarlık değil, devlet politikası olarak sunulmak istendiğine işaret ediyor.
   
   
   

İlgili Arşiv Haber
Bahçeli, Öcalan teklifinin arkasında dururken, Erdoğan'ın görev süresinin uzatılması için anayasa değişikliği önerdi

Teyit notu

4 Ağustos 2026 gecesi itibarıyla kesin olarak doğrulanabilen hususlar şunlar:

• Teklifin adı açıklandı.
• Teklif milletvekillerinin imzasına açıldı.
• Bahçeli, Adan, Feti Yıldız, Filiz Kılıç ve Erkan Akçay imza attı.
• Numan Kurtulmuş’un da teklifi imzaladığı açıklandı.
• Teklifin TBMM’ye 5 Ağustos’ta sunulması bekleniyor.

Henüz kesinleştirilemeyen hususlar ise şunlar:

• Teklifin kesin madde sayısı,
• Maddelerin tam metni,
• Yararlanacak kişilerin kesin sayısı,
• Tahliye veya ceza ertelemesinin şartları,
• İzleme kurullarının yetkileri,
• DEM Parti’nin resmî imza verip vermeyeceği,
• Teklifin Genel Kuruldan geçeceği kesin tarih.

Bu nedenle resmî teklif yayımlanmadan “maddeler belli oldu” şeklindeki kesin ifadeler yerine, “basına yansıyan düzenlemelere göre” kaydı kullanılmalı. Ayrıca haber metninde “yasa tasarısı” değil, anayasal terminolojiye uygun olarak “kanun teklifi” denilmeli.

İlgili Arşiv Haber
Ankara’da kritik karar haftası: TSK’da terfiler, yargıda ihraçlar