Trump’tan Ankara’da İran’a Sert Uyarı: “İstersek Bir Günde Tüm Köprülerini Vururuz”

ABD-İran Gerilimi Ankara Zirvesi’ne Damga Vurdu

Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi, Ukrayna ve savunma harcamaları başlıklarının yanı sıra ABD-İran geriliminin yeniden tırmanmasıyla da dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, zirve kapsamında yaptığı açıklamada İran’a yönelik son Amerikan saldırılarının etkisini anlattı.

Trump, İran’ın daha önce vurulan radar altyapısını yeniden inşa etmeye çalıştığını, ancak son saldırılarla bu sürecin yeniden başa döndüğünü söyledi.

Trump, “Radarlarını yeniden inşa etmeye çalışıyorlardı. Yüzde 60’ını inşa etmişlerdi. Şimdi baştan başlamaları gerekecek” ifadelerini kullandı.

“En Üst Seviyede Saldırmıyoruz”

Trump, ABD’nin İran’a karşı henüz “en üst seviyede” saldırı düzenlemediğini savundu. Amerikan Başkanı, İran’ın kritik altyapısını hedef alma kapasitesine sahip olduklarını belirterek, Tahran’a açık bir gözdağı verdi.

Trump, “İstersek bir gün içinde İran’daki tüm köprüleri ortadan kaldırabiliriz. Elektrik santrallerini, su tesislerini gerekirse vurabiliriz. Bunu yapmak istemiyoruz ama mecbur kalırsak yapabiliriz” dedi.

Bu sözler, Washington’un İran’a karşı askeri baskıyı artırma seçeneğini masada tuttuğunu gösterirken, kritik sivil altyapının hedef gösterilmesi uluslararası hukuk ve savaş hukuku açısından da tartışma yaratabilecek nitelikte.

Petrol Hatlarına Dokunulmadı

Trump’ın açıklamasında dikkat çeken bir diğer başlık, İran’ın petrol altyapısına yönelik yaklaşım oldu. ABD Başkanı, saldırılarda petrol boru hatlarının hedef alınmaması talimatını verdiğini söyledi.

Trump, “Petrole dokunmayın dedim. Petrol boru hatlarını vurmayın, geri kalanını vurun dedim” ifadelerini kullandı.

Bu yaklaşım, ABD’nin İran’a askeri baskı uygularken küresel enerji piyasalarında daha büyük bir şok yaratmaktan kaçınmaya çalıştığı şeklinde yorumlandı. Reuters’a göre Trump’ın İran ile ateşkes sürecinin bittiğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yüzde 5 yükselerek 78 dolar seviyesine çıktı; Avrupa borsalarında ise düşüş yaşandı. 

Hedefte Radar, Drone ve Füze Depoları Vardı

Trump’ın yanındaki askeri yetkili ise son saldırıların kapsamına ilişkin ayrıntı verdi. Açıklamaya göre ABD güçleri, İran’ın bölgedeki gemileri taciz eden küçük teknelerini, drone depolarını, füze depolarını, kıyı radarlarını ve gözetleme noktalarını hedef aldı.

Yetkili, “İran’ın kapasitesini yeniden inşa etmek için yaptığı her şeyi yeniden hedef aldık” dedi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın açıklamalarına dayandırılan haberlerde de saldırıların İran’ın hava savunma, radar, gemisavar füze sistemleri ve Devrim Muhafızları’na ait deniz unsurlarını hedef aldığı aktarıldı. CBS News, İran’ın Hürmüz Boğazı çevresinde üç petrol tankerine saldırdığı iddiasının ardından CENTCOM’un “güçlü saldırılar” düzenlediğini bildirdi. 

Hürmüz’de Abluka Seçeneği

Trump’ın açıklamalarında en kritik mesajlardan biri de Hürmüz Boğazı’na ilişkin oldu. ABD Başkanı, gerekirse yalnızca İran’a yönelik bir abluka uygulanabileceğini, diğer ülkelerin geçişine izin verileceğini söyledi.

Trump’a eşlik eden yetkili de İran’ın yeniden mayın döşemeye çalışması halinde ABD’nin mayın gemileri ve mayın temizleme kapasitesiyle buna karşılık vereceğini belirtti. Avrupa’daki NATO müttefiklerinin de mayın temizleme gemileri gönderme fikrini gündeme getirdiğini söyledi.

Reuters’a göre NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara Zirvesi öncesinde ABD’nin İran’a yönelik son saldırılarını “kesinlikle gerekli” olarak nitelendirdi. Rutte, Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankerinin vurulmasının kırılgan ateşkesi bozduğunu ve güçlü bir Amerikan tepkisini zorunlu kıldığını söyledi.

Trump: İran Anlaşmaya Uymuyor

Trump, İran yönetimini ateşkesi ve diplomatik süreci sabote etmekle suçladı. İran tarafının “mola” istediğini, buna rağmen daha sonra füze saldırılarına başladığını öne sürdü.

ABD Başkanı, İran’ın Suudi, Kuveyt ve Katar bağlantılı gemileri hedef almaya çalıştığını savundu. Trump, “Üç gemiyi batırmaya çalıştılar. Birçok kişi onların anlaşmaya uyamayacağını söylüyor” dedi.

Reuters, Trump’ın Ankara’daki açıklamasında İran ile savaşın sona ermesini öngören geçici mutabakatın “bittiğini” söylediğini aktardı. 

Müzakere Kapısı Açık Ama Güven Zayıf

Trump, Steve Witkoff, Jared Kushner ve diğer isimlerin İran’la müzakereleri sürdürebileceğini söyledi. Ancak aynı açıklamada Tahran yönetimine güvenmediğini de açıkça belirtti.

Trump, “Bu insanlarla anlaşma yapılabileceğine gerçekten güvenmiyorum. Bu insanlarla anlaşmanın mümkün olabileceğini sanmıyorum” dedi.

Bu ifade, Washington’un diplomatik kanalı tamamen kapatmadığını ancak askeri baskıyı müzakere stratejisinin merkezine yerleştirdiğini gösteriyor.

NATO Zirvesi’nde İran Bölünmesi

Trump’ın İran açıklamaları, NATO Zirvesi’nde ittifak içi dengeleri de etkiledi. Reuters, Ankara Zirvesi’nde Trump’ın İran ve Grönland çıkışlarının Avrupa müttefikleriyle gerilimi yeniden artırdığını bildirdi.

Guardian ise Trump’ın Ankara’da İran ateşkesinin sona erdiğini ilan ettiğini, ABD’nin İran’daki 80’den fazla hedefi vurduğunu ve bu açıklamaların zirvede birlik görüntüsünü gölgelediğini yazdı. 

Washington Kontrollü Tırmanma Stratejisi İzliyor

Trump’ın açıklamalarından çıkan tablo, ABD’nin İran’a karşı üç aşamalı bir strateji izlediğini gösteriyor.

Birincisi, İran’ın Hürmüz hattındaki deniz kapasitesini sınırlamak. Küçük tekneler, drone depoları, füze sistemleri ve kıyı radarlarının hedef alınması bu amaca hizmet ediyor.

İkincisi, enerji piyasalarında büyük kırılma yaratmadan askeri baskıyı sürdürmek. Petrol boru hatlarının hedef alınmaması, Washington’un küresel petrol fiyatlarını kontrol altında tutma arayışına işaret ediyor.

Üçüncüsü, daha ağır saldırı tehdidini müzakere baskısı olarak kullanmak. Trump’ın köprüler, elektrik santralleri ve su tesislerini gündeme getirmesi, İran’a “daha büyük yıkım kapasitesi masada” mesajı verme amacı taşıyor.

İlgili Haber
Rutte’den Ankara’da NATO Mesajı: “Avrupa Daha Fazla Sorumluluk Almalı”

Hürmüz Krizi NATO’nun Yeni Sınavı Oldu

Ankara NATO Zirvesi, başlangıçta Ukrayna savaşı, savunma harcamaları ve Avrupa güvenliği başlıklarıyla öne çıkarken, Trump’ın İran açıklamaları zirvenin jeopolitik merkezini Hürmüz Boğazı’na taşıdı.

ABD, İran’a karşı askeri baskıyı artırırken NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Washington’a destek veren açıklamaları, ittifakın Hürmüz hattındaki krize daha doğrudan dahil olabileceğini gösteriyor.

Ancak Trump’ın kritik sivil altyapıya yönelik tehditkâr söylemi, hem diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatıyor hem de savaşın daha geniş bir bölgesel krize dönüşme riskini artırıyor.